(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.3. అధ్యాయః 003
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి బ్రాహ్మణ్యస్య క్షత్రియాదిదౌర్లభ్యే దృష్టాంతతయా మతంగోపాఖ్యానకథనారంభః॥ 1 ॥
తత్రేంద్రమతంగసంవాదానువాదారంభః॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

ప్రజ్ఞాశ్రుతాభ్యాం వృత్తేన శీలేన చ యథా భవాన్।
గుణైశ్చ వివిధైః సర్వైర్వయసా చ సమన్వితః॥ 13-3-1(81367)
భవాన్విశిష్టో బుద్ధ్యా చ ప్రజ్ఞయా తపసా తథా।
`సర్వేషామేవ జాతానాం సతామేతన్న సంశయః॥' 13-3-2(81368)
తస్మాద్భవంతం పృచ్ఛామి ధర్మం ధర్మభృతాంవర।
నాన్యస్త్వదన్యో లోకేషు ప్రష్టవ్యోస్తి నరాధిప॥ 13-3-3(81369)
క్షత్రియో యది వా వైశ్యః శూద్రో వా రాజసత్తమ।
బ్రాహ్మణ్యం ప్రాప్నుయాద్యేన తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి॥ 13-3-4(81370)
`బ్రాహ్మణ్యం యది దుష్ప్రాపం త్రిభిర్వర్ణైర్నరాధిప।'
తపసా వా సుమహతా కర్మణా వా శ్రుతేన వా।
బ్రాహ్మణ్యమథ చేదిచ్ఛేత్కథం శక్యం పితామహ॥ 13-3-5(81371)
భీష్మ ఉవాచ। 13-3-6x(6751)
బ్రాహ్మణ్యమతిదుష్ప్రాప్యం వర్ణైః క్షత్రాదిభిస్త్రిభిః।
పరం హి సర్వభూతానాం స్థానమేతద్యుధిష్ఠిర॥ 13-3-6(81372)
బహ్విస్తు సంసరన్యోనీర్జాయమానః పునఃపనః।
పర్యాయే తాత కస్మింశ్చిద్బ్రాహ్మణో నామ జాయతే॥ 13-3-7(81373)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
మతంగస్య చ సంవాదం గర్దభ్యాశ్చ యుధిష్ఠిర॥ 13-3-8(81374)
ద్విజాతేః కస్యచిత్తాత తుల్యవర్ణః సుతస్త్వభూత్।
మతంగో నామ నాంనాఽఽసీత్సర్వైః సముదితో గుణైః॥ 13-3-9(81375)
స యజ్ఞకారః కౌంతేయ పిత్రోత్సృష్టః పరంతప।
ప్రాయాద్గర్దభయుక్తేన రథేనాప్యాశుగామినా॥ 13-3-10(81376)
స బాలం గర్దభం రాజన్వహంతం మాతురంతికే।
నిరవిధ్యత్ప్రతోదేన నాసికాయాం పునఃపునః॥ 13-3-11(81377)
తం దృశ్య నసి నిర్భిన్నం గర్దభీ పుత్రగృద్ధినీ।
ఉవాచ మా శుచః పుత్ర చండాలస్త్వాభివిధ్యతి॥ 13-3-12(81378)
బ్రాహ్మణో దారుణో నాస్తి మైత్రో బ్రాహ్మణ ఉచ్యతే।
ఆచార్యః సర్వభూతానాం శాస్తా కిం ప్రహరిష్యతి॥ 13-3-13(81379)
అయం తు పాపప్రకృతిర్బాలే న కురుతే దయాం।
స్వయోనిం మానయత్యేష భావో భావం నియచ్ఛతి॥ 13-3-14(81380)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా మతంగస్తు దారుణం రాసభీవచః।
అవతీర్య రథాత్తూర్ణం రాసభీం ప్రత్యభాషత॥ 13-3-15(81381)
బ్రూహి రాసభి కల్యాణి మాతా మే యేన దూషితా।
కేన మాం వేత్సి చండాలం బ్రాహ్మణ్యం కేన మేఽనశత్।
తత్త్వేనైతన్మహాప్రాజ్ఞే బ్రూహి సర్వమశేషతః॥ 13-3-16(81382)
గర్దభ్యువాచ। 13-3-17x(6752)
బ్రాహ్మణ్యాం వృషలేన త్వం మత్తాయాం నాపితేన హ।
జాతస్త్వమసి చండాలో బ్రాహ్మణ్యం తేన తేఽనశత్॥ 13-3-17(81383)
ఏవముక్తో మతంగస్తు ప్రతిప్రాయాద్గృహం పునః।
తమాగతమభిప్రేక్ష్య పితా వాక్యమథాబ్రవీత్॥ 13-3-18(81384)
యస్త్వం యజ్ఞార్థసంసిద్ధౌ నియుక్తో గురుకర్మణి।
కస్మాత్ప్రతినివృత్తోసి కచ్చిన్న కుశలం తవ॥ 13-3-19(81385)
మతంగ ఉవాచ। 13-3-20x(6753)
అంత్యయోనిరయోనిర్వా కథం స కుశలీ భవేత్।
కుశలం తు కుతస్తస్య యస్యేయం జననీ పితః॥ 13-3-20(81386)
బ్రాహ్మణ్యాం వృషలాంజాతం పితర్వేదయతే హి మాం।
అమానుషీ గర్దభీయం తస్మాత్తప్స్యే తపో మహత్॥ 13-3-21(81387)
ఏవముక్త్వా స పితరం ప్రతస్థే కృతనిశ్చయః।
తతో గత్వా మహారణ్యమతపత్సుమహత్తపః॥ 13-3-22(81388)
తతః స తాపయామాస విబుధాంస్తపసాఽన్వితః।
మతంగః సుసుఖం ప్రేప్సుః స్థానం సుచరితాదపి॥ 13-3-23(81389)
తం తథా తపసా యుక్తమువాచ హరివాహనః।
మతంగ తప్స్యసే కిం త్వం భోగానుత్సృజ్య మానుషాన్॥ 13-3-24(81390)
వరం దదామి తే హంత వృణీష్వ త్వం యదిచ్ఛసి।
యచ్చాప్యవాప్యం హృది తే సర్వం తద్బ్రూహి మా చిరం॥ 13-3-25(81391)
మతంగ ఉవాచ। 13-3-26x(6754)
బ్రాహ్మణ్యం కామయానోఽహమిదమారబ్ధవాంస్తపః।
గచ్ఛేయం తదవాప్యేహ వర ఏష వృతో మయా॥ 13-3-26(81392)
భీష్మ ఉవాచ। 13-3-27x(6755)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం తమువాచ పురదరః।
మతంగ దుర్లభమిదం విప్రత్వం ప్రార్థ్యతే త్వయా॥ 13-3-27(81393)
బ్రాహ్మణ్యం ప్రార్థయానస్త్వమప్రాప్యమకృతాత్మభిః।
వినశిష్యసి దుర్బుద్ధే తదుపారమ మా చిరం॥ 13-3-28(81394)
శ్రేష్ఠం యత్సర్వభూతేషు తపో యదతివర్తతే।
తదగ్ర్యం ప్రార్థయానస్త్వమచిరాద్వినశిష్యసి॥ 13-3-29(81395)
దేవతాసురమర్త్యేషు యత్పవిత్రం పరం స్మృతం।
చండాలయోనౌ జాతేన న తత్ప్రాప్యం కథంచన॥ ॥ 13-3-30(81396)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి తృతీయోఽధ్యాయః॥ 3 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-3-1 వృత్తమాచారః। శీలం వినయః॥ 7-3-4 బ్రాహ్మణ్యం చేదిచ్ఛేత్తర్హి కేన ప్రాప్తుయాత్తదితి అనుషజ్య వ్యాఖ్యేయం॥ 7-3-7 పర్యాయే ఆవృత్తౌ జన్మనాం॥ 7-3-9 తుల్యవర్ణః అన్యవర్ణజోఽపి జాతకర్మాదిసంస్కారయోగాత్తుల్యవర్ణత్వం గతః। నామ ప్రసిద్ధం॥ 7-3-10 యజ్ఞకారః యజ్ఞం కారయన్ ఆర్త్విజ్యం కుర్వన్నిత్యర్థః। ప్రాయాత్ అగ్నిచయనార్థమిష్టకా ఆనేతుమిత్యర్థాద్గంయతే॥ 7-3-11 బాలం అశిక్షితం॥ 7-3-14 బాలే త్వయి। భావః జాతిస్వభావః। భావం వుద్ధిం నియచ్ఛతి మార్గాంతరాదపకర్షతి। భావం భావోఽధిగచ్ఛతీతి థ.ధ.పాఠః॥ 7-3-15 కరుణం రాసభీవచ ఇతి ధ.పాఠః॥ 7-3-19 సంసిద్ధౌ సంసిద్ధ్యర్థం॥ 7-3-20 అంత్యయోనిశ్చండాలజాతిః। అయోనిస్తదన్యః కుత్సితయోనిః। తయోర్హీనకర్మతయా కుశలిత్వం నాస్తీత్యర్థః॥ 7-3-23 సుచరితాత్తపసశ్చ హేతోః స్థానం బ్రాహ్మణ్యం సుఖేన ప్రేప్సుర్విబుధాంస్తాపయామాసేతి సంబంధః॥ 7-3-24 హరివాహన ఇంద్రః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.